Skip to main content

Kyrkja - bygget som rommar æva

St. Vitus Cathedral in Prague.

-Flickr.

Opp gjennom tida har kyrkjebygging vore eit fellesprosjekt, ein prosess som sprang ut or folket og batt dei i hop. I dag spring kyrkjebygga ut or ein arkitekturelite og splittar lokalsamfunna. Folk kjenner seg ikkje att i desse nye kyrkjebygga, monument ikkje over det ævelege, men over arkitektane sitt ego, der det er det ”unike” som stend i sentrum.

Erkemodernisten Le Corbusier definerte nokre enkle geometriske grunnformer, som kubar, sylindre, kjegler og flatar, som grunnlaget for arkitekturen. Desse er kanskje funksjonelle og praktiske for industriarkitekturen, men ståande åleine støyter dei frå seg venleiken og det sakrale. Christopher Alexander har definert eit mykje rikare fundament for arkitekturen, ikkje gjennom minimalistiske grunnformer, men gjennom mønstre som definerer skaparverket, ja sjølve skapinga. Desse har han kalla for dei femten livsverdiane.

I Grødem kyrkje i Randaberg, teikna av kyrkjebyggkonsulent Ove Morten Berge, glimrar desse med sitt fråver. Det same gjeld det påtenkte kyrkjebygget i Våler. Liv i materien kan definerast ut frå i kor stor grad desse verdiane er til stades. Viss ein definerar Gud som opphavet til livet, det levande, må ein difor konkludere med at desse kyrkjene er gudsfornektande i sitt vesen.

Berge påstår at han byggjer for framtida. Kyrkjene hans gjev dessverre den same framandgjørande kjensla som dei typiske bygga i ”science fiction” filmar, nett fordi dei er bygde etter same lesten. Det han og samtidsarkitektane gjer er å byggje for ei kjensle av framtida, forma av konsumentkulturen. Dessverre er dette det motsette av å byggje for æva.

Kva Sverre Svendsen meiner med at seilet på kyrkjebygget i Våler er av ein annan kvalitet enn tilsvarande på eit hotellbygg i Molde, er ikkje godt å seia. Seilet på Våler kyrkje har vindauge tilfeldig spreidd utover den eine veggen, samt at vindauga er kutta inn som enkle hol, eit symbol på maskinalderen, og begge modernistiske arketypar. Kanskje meiner han at seilet hos nye Våler kyrkje har proporsjonane til det gylne snitt, utan at eg veit noko om dette? I so fall vil eg opplyse om at det gylne snitt er eit uttrykk for biologisk vokster og har ingenting å gjera med venleik.

Nikos A. Salingaros har nyleg skrevi ein artikkel med tittelen ”Applications of the Golden Mean to Architecture”, der han viser at venleiken har eit fraktalt størrelsesforhold ≈ 2,7. Dette talet gjev ein struktur som gjeng att i all tradisjonell arkitektur gjennom alle tider, og har difor vorte gjeven nemninga den universelle skaleringslova. Dessverre vert det altfor tydeleg at dei moderne kyrkjearkitektane manglar forståing for denne lova, som er mellom dei tre lovene for strukturell orden.

Det trancendentale mennesket finn inga atterkjenning hjå moderne kyrkjebygg, då desse er abstraksjonar av førestellingar utan tilknyting til det heilage i naturen. Den kampen aksjonsgruppa i Våler fører er difor ein kamp for venleiken i verda, utan venleiken har ikkje menneskeslekta nokon framtid.

Øyvind Holmstad

Comments

Popular posts from this blog

Sommerhilsen fra Terje Bongard

Noen tanker:

Nesten halvparten under 30 år kommer ikke til å stemme i høst. Individet i storsamfunnet er fremmedgjort: Følelsen av å ha innflytelse er liten, avstanden opp kjennes utenfor følelsesregisteret. Avisene i dag fokuserer på at om man ikke stemmer, så har man ingen innflytelse. Spørsmålet er bare om forskjellen ville bli så stor om vi smurte 50 % mer stemmer ut over dagens partilandskap. Blir framtiden mer bærekraftig av det? Blir følelsen av innflytelse større?


Det påligger folk med kunnskaper et svært ansvar nå. Framtidas livsnødvendigheter, omsetningen i de store systemene som gjenskaper og omsetter luft, vann, jord, klima og næring, selve livsveven er i ferd med å knekkes. Ikke bare mat og klær, også helse og livskvalitet, trygghet, konflikter mellom individer, regioner og land ligger i potten. Biomangfold er en sikkerhet vi trenger for å holde sykdommer i sjakk, matproduksjon oppe og livskvalitet levende. Du ser tegna rundt deg hele tiden. Det er en håndfull arter som …

Naturmaterialen åldras på ett sätt så att de får en ny och kanske till och med ökad skönhet

Syntetiska material kan till exempel omedelbart verka snygga och praktiska. Teflon, goretex och de många nya nanoimpregneringsämnena är kända för deras otroliga förmåga att avvisa vatten, fett och smuts, men den avvisande kvaliteten verkar också gälla mer generellt för de syntetiska materialens estetiska verkan. Det finns ofta en endimensionalitet i materialen, som gör dem starkt monotona i större mängder. Syntetiska material åldras dessutom i allmänhet med mycket lite behag. Från det ögonblick de börjar mista sin industriella glans kommer de snabbt att likna avfall. Detta är helt motsatt hos naturmaterialen som ofta åldras på ett sätt så att de får en ny och kanske till och med ökad skönhet. Det är som om de rymmer en stor mängd upplagrad erfarenhet, som om detaljrikedomen först på allvar avslöjas i förfallsprocessen. Skönhetens Befrielse av Morten Skriver, s. 166

Village Towns

Vandana Shiva from Sustainable Cities™ on Vimeo.

Vandana Shiva, an internationally recognized Indian activist and philosopher, explains that planning for the human being rather than the automobile can liberate space and create community within a city. In her opinion, a sustainable city should operate as a self-reliant and self-sufficient cluster of villages.